Ana Sayfa
English

Hama

Hama, Suppiluliuma’nın 14. yüzyıl ortalarındaki Suriye seferinden sonra Hitit yönetimi altına giren eski Hamath kentinin günümüzdeki adıdır. Şehir M.Ö. 10. ve 9. yüzyıllarda bağımsız bir Geç-Hitit krallığının merkeziydi. Daha sonra Arami krallarının yönetimine girmişse de Hitit/Luvi kültürü etkisini uzun süre sürdürmüştür. M.Ö. 720 yılında Asur kralı II. Sargon şehri işgal ettiğinde, şehrin yöneticisinden "lanet Hititli" diye bahsetmekteydi.

Luvice yazıtlarla işlenmiş M.Ö. 9.yy.’dan kalma anıtsal taş bloklar Hama ve çevresinde bulunmuştur. Yazıtlı taşların dördü Hama’daki bazı evlerin duvarlarında kullanılmış halde bulunmuştur (HAMA 1-4). Bunlar, Hitit uygarlığının ve dilinin varlığı konusunda günümüz araştırmacılarının ilgisini çeken ilk buluntular arasında yer almaktadır. Taşlara ilk dikkat çeken kişi 1812 yılında bunları not eden J. L. Burckhardt’dır ancak detaylı bir çalışma yapmamıştır. 1870 yılında Amerikalı gezginler J. A. Johnson ve S. Jessup taşları fark etmiş, fakat yerli halk taşların doğaüstü güçlere sahip olduğuna inandığından yerlerinden alınmasına izin vermemiştir. Dr. W. Wright yazıtları 1872 yılında bölgenin yeni yöneticisinin yardımıyla İstanbul’daki müzeye taşıtmıştır. Yazıtlar Hama şehrinin kralları Urahilina ve oğlu Uratami’ye ait bina kitabeleridir. Urahilina, Asur kaynaklarında ismi İrhuleni olarak geçen Hama kralı ile aynı kişi olmalıdır ve özellikle M.Ö. 853 yılında Asur kralı III. Şalmanezer'i Karkar savaşında püskürten müttefik liderlerinden biri olarak bilinir.

1958 ve 1970 yıllarında bulunan diğer benzer bloklar Hama Müzesindedir (HAMA 6-7). HAMA 8 sadece bir antikacıdan elde edilen fotoğraftan bilinmektedir. Urahilina'nın bina kitabeleri tipinde bir yazıt olan HINES parçası 1924 yılında kuzey Irak'ta bulunmuştur, ancak Hawkins bunun antik çağda baska bir Hama yazıtından kopyalanmış olabileceğini öne sürmüştür. Urahilina'ya ait anıtsal yazıtlar Restan, Qalat el Mudiq, ve Tall Šṭīb'de de bulunmuştur.

Danimarkalı arkeologlar tarafından 1931-38 yıllarında Hama kalesinde yapılan kazılarda da çeşitli Geç Hitit dönemi stel, ortostat ve kapı aslanları ortaya çıkarılmıştır. Buluntuların çoğu Hama Müzesinde olmakla beraber bazı küçük fragmanlar Kopenhag'da Danimarka Milli Müzesindedir.

Büyük boy görmek için resimlere tıklayınız.

HAMA 1
Hama Stones - B. Bilgin, 2006 HAMA 1 - B. Bilgin, 2006 HAMA 1 - B. Bilgin, 2006 HAMA 1 - J.D. Hawkins, 2000
HAMA 2 HAMA 3
HAMA 2 - B. Bilgin, 2006 HAMA 2 - B. Bilgin, 2006 HAMA 2 - J.D. Hawkins, 2000 HAMA 3 - B. Bilgin, 2006 HAMA 3 - B. Bilgin, 2006 HAMA 3 - J.D. Hawkins, 2000
HAMA 4
HAMA 4 - B. Bilgin, 2006 HAMA 4 - B. Bilgin, 2006 HAMA 4 - B. Bilgin, 2006 HAMA 4 - B. Bilgin, 2006 HAMA 4 - J.D. Hawkins, 2000
HAMA 5 HAMA 6 HAMA 7
HAMA 5 - J.D. Hawkins, 2000 (photo: A. Archi, 1992) HAMA 5 - J.D. Hawkins, 2000 HAMA 6 - J.D. Hawkins, 2000 (photo: P.J. Riis) HAMA 6 - J.D. Hawkins, 2000 HAMA 6 - J.D. Hawkins, 2000 HAMA 7 - J.D. Hawkins, 2000 (photo: P.J. Riis) HAMA 7 - J.D. Hawkins, 2000 HAMA 7 - J.D. Hawkins, 2000
HAMA 8 HINES
HAMA 8 - J.D. Hawkins, 2000 HAMA 8 - J.D. Hawkins, 2000 Hines - I. Gelb, 1939 Hines - J.D. Hawkins, 2000
Kapı aslanları ve diğer eserler
Kapı aslanı - Wikimedia Kapı aslanı - D. Osseman, 2009 Stel - H. Ingolt, 1942



İlgili yayınlar:
Fugmann, E. Hama II.1 - L'architecture des périodes pré-hellénistiques, Copenhagen, 1958.
Hawkins, J. D. Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions, Vol 1, Berlin, 2000: 398-423 and Plts. 213-235.
Orthmann, W. Untersuchungen zur späthethitischen Kunst, Bonn, 1971.
Payne, A. Iron Age Hieroglyphic Luwian Inscriptions, Atlanta, 2012: 61-65.
Riis, P.J. and M. L. Buhl. Hama II.2 - Les objets de la période dite syro-hittite (âge du fer), Copenhagen, 1990.

Resim kaynakları:
Bora Bilgin, 2006.
J. David Hawkins, 2000.
Ignace J. Gelb. Hittite Hieroglyphic Monuments Chicago, 1939.
Wikimedia, 2009.
Dick Osseman, 2009.
Harald Ingolt, AJA 46, 1942.