ANA SAYFA
ENGLISH

Yazılıkaya Hitit Kaya Tapınağı

Yazılıkaya Hattuşa’nın yaklaşık 1,5 km. kuzeydoğusunda yer alan bir Hitit kaya tapınağıdır. Doğal kaya yapısı ile çevrelenmis iki adet üstü açık odadan oluşmaktadır. Hitit döneminde odaların üstünün kapalı olduğuna dair hiçbir belirti yoktur. Daha büyük olan ana odanın (A Odası) kayalık duvarları çok sayıda Hitit tanrısının rölyefleri ile kaplıdır. Erkek tanrılar solda, tanrıçalar sağda, başı çeken ve karşı duvarın ortasında buluşan Fırtına Tanrısı Teşşub ile Güneş Tanrıçası Hebat’ı izler durumda tasvir edilmişlerdir. Tapınak, bahar aylarında yeni yılı karşılama kutlamalarının yapıldığı bir yer olarak kullanılmış olabilir. Dar bir geçitle ulaşılan B Odasının ise kral IV. Tuthaliya anısına, oğlu II. Şuppiluliuma tarafından MÖ 13. yüzyılda yapılmış özel ibadet odası olması muhtemeldir.


Büyük boy görmek için resimlere tıklayınız.

Solda A Odası ve en sağda B Odasına giden basamaklar - E. Anıl, 2018 Solda A Odası ve sağda B Odası girişini gösteren komposit resim - C. Süer, 2011 Yazılıkaya Kaya Tapınağı planı - J. Seeher, 2011

A Odası
A Odası rekonstrüksiyon çizimi - R. Naumann, 1967 A Odası planı - J. Seeher, 2011 Yeraltının 12 tanrısı ve 3 dağ tanrısı (Nr. 1–15) - E. Anıl, 2011 Yeraltının 12 tanrısı (Nr. 1–12) - C. Süer, 2011 3 dağ tanrısı ve başka bir erkek tanrı (Nr. 13–16) - E. Anıl, 2011 3 dağ tanrısı (en soldaki gölgede) ve başka bir erkek tanrı (Nr. 13–16) - T. Bilgin, 2018 2 dağ tanrısı ve diğer 7 tanrı (Nr. 16a–24) - C. Süer, 2011 T. Bilgin, 2018 Diğer erkek tanrılar (Nr. 25–33) - T. Bilgin, 2018 T. Bilgin, 2018 Güneş ve Ay tanrıları (Nr. 34–35) - C. Süer, 2011 Solda hizmetkar tanrılar Ninatta ve Kulitta ve önlerinde tanrı Şauşka ve Ea (Nr. 36–39) - C. Süer, 2011 Dağ zirveleri üstünde ayakta duran tanrı Kumarbi (No. 40) - T. Bilgin, 2018 Tanrı Teşşub ve tanrıça Hebat'ın ortada buluşmasını gösteren ana sahne (Nr. 41–45) - T. Bilgin, 2018 Tanrıça Hebat, oğlu Şarruma ve arkalarında bir çift başlı kartal üstünde Hebat'ın kızı ve torunu (Nr. 43–45) - T. Bilgin, 2006 Tanrıçalar (Nr. 49–55) - T. Bilgin, 2018 Tanrıçalar (solda Nr. 54–55 ve sağda Nr. 56–57) - T. Bilgin, 2018 Tanrıçalar (Nr. 56–57) - T. Bilgin, 2006 Tanrıçalar (Nr. 59–63) - T. Bilgin, 2006 Belki Yazılıkaya orijinli olan Yekbas köyünde bulunmuş tanrıça Şauşka/İştar rölyefli blok - T. Bilgin, 2018 Kral IV. Tuthaliya ve hiyeroglif yazıtlı amblemi: Büyük Kral Labarna Tuthaliya (Nr. 64) - C. Süer, 2011 Two seated deities (Nos. 65–66) - C. Süer, 2011

B Odası
B Odası planı - J. Seeher, 2011 B Odasına giden koridor - E. Anıl, 2018 B Odasına giden koridor - E. Anıl, 2018 Girişin iki yanını koruyan hayvan başlı kanatlı tanrılar - E. Anıl, 2018 Sol kanattaki tanrı (Nr. 67) - E. Anıl, 2018 Sol kanattaki tanrı (Nr. 67) - E. Anıl, 2011 Sağ kanattaki tanrı (Nr. 68) - E. Anıl, 2011 Girişin oda içinden görünümü - E. Anıl, 2011 IV. Tuthaliya amblemi (Nr. 83) - T. Bilgin, 2018 B Odası - E. Anıl, 2011 B Odası - C. Süer, 2011 Kılıç Tanrı (Nr. 82) - E. Anıl, 2011 Kılıç Tanrı (Nr. 82) - T. Bilgin, 2018 Tanrı Şarruma ve kral IV. Tudhaliya (Nr. 81) - C. Süer, 2011 Kral IV. Tudhaliya'ya sarılmış pozda tanrı Şarruma (Nr. 81) - T. Bilgin, 2018 Kral IV. Tuthaliya'nın hiyeroglif yazıtlı amblemi: Kahraman Büyük Kral Labarna Tuthaliya - T. Bilgin, 2018 Yeraltının 12 tanrısı (Nr. 69–80) - E. Anıl, 2011 Yeraltının 12 tanrısı - T. Bilgin, 2006 Yeraltının 12 tanrısı, detay - C. Süer, 2011 Yeraltının 12 tanrısı - C. Süer, 2011


İlgili Yayınlar:
Alexander, R. L. The Sculpture and Sculptures of Yazılıkaya, Newark, 1986.
Bittel, K. et al. Das hethitische Felsheiligtum Yazılıkaya, Berlin, 1975.
Bolatti Guzzo, N. et al. "Yazılıkaya kabartmaları: güncel 3 boyutlu dijital taramaların Işığında volumetrilere ilişkin yeni ve eski “okumalar," IICI XII, İstanbul, 2023: 43–65.
Güterbock, H. G. Les Hiéroglyphes de Yazılıkaya. A propos d'un Travail récent, Paris, 1982.
Seeher, J. Taşa Yontulu Tanrılar: Hitit Kaya Tapınağı Yazılıkaya, İstanbul, 2011.
(Kısaltmalar için bknz.)


Resim kaynakları:
Ertuğrul Anıl, 2011, 2018.
Cüneyt Süer, 2011.
Jürgen Seeher, 2011.
Rudolph Naumann, 1967.
Tayfun Bilgin, 2006, 2018.