Ana Sayfa
English

Ancoz Yazıtları

Üzerlerinde Luvi hiyeroglifi ile yazılmış yazıtlar bulunan birçok kireçtaşı ve bazalt blok ve blok parçası Kahta’nın 30 km. güneydoğusunda Atatürk Barajı gölünün kuzey kıyısındaki Ancoz (şimdiki adıyla Eskitaş) köyü yakınlarında bulunmuştur. İlk parçalar 1958'de not edilmiş ama çoğu 1975-1979 arasındaki yüzey araştırmalarında ve 1979-1981 arasında Sedat Alp tarafından yürütülen kazılarda tespit edilmiştir. Bazı bloklar klasik dönem harabelerinin de bulunduğu köyün yukarısındaki tepede, bazıları da köydeki evlerin duvarlarında kullanılmış olarak bulunmuştur. Blokların çoğunda, bazıları zor fark edilebilecek izler halinde olan iki satırlık yazıtlar vardır. Ancoz yazıtları, Boybeypınarı, Samsat, Malpınarı ve Adıyaman anıtları ile birlikte Geç Hitit krallığı Kummuh dönemine aittirler. Neredeyse tüm yazıtlar, kraliyet ailesi tarafından Kırların Geyik Tanrısı, Kubaba ve Göklerin Büyük Fırtına Tanrısı gibi çeşitli tanrılara yapılmış adamalardır. Hawkins (2013) birkaç yazıtta bahsedilen kutsal Hurtula Dağı'nın Ancoz anıtlarının dikildiği tepenin adı olabileceğini öne sürmektedir. Alanda Komagene dönemine ait bir temenosun bulunması, burasının daha önceki dönemlerde de kutsal bir alan olarak kullanıldığını desteklemektedir.

Bazı parçalarda (Ancoz 4, 7, 13) Şuppiluliuma ve oğlu Hattuşili’den bahsediliyor olması nedeniyle Asur kaynaklarına dayandırılarak bunların M.Ö. 8. yüzyıl başlarına tarihlenmesi mümkündür. Ancoz 5’in aynı isimleri ters sırada gösteren "Hattuşili ve Şuppiluliuma, baba ve oğul" şeklindeki okunuşu, bu isimlere sahip birden fazla hükümdar olabileceği izlenimi uyandırmaktadır (bkz. M. Poetto, 2010, GsNeu2).

Ancoz 1’in alt parçası ve diğer parçaların çoğu Adıyaman Müzesindedir. Ancoz 1’in üst parçası ise Adana Müzesindedir. Birkaç parçanın nerede olduğu ise belli değildir.

En son resimde görülen ve muhtemelen tanrıça Kubaba'yı tasvir eden (bknz. Karkamış) bir rölyef parçası ilk olarak 1937 görülmüş ancak 1950li yıllara kadar Ancoz'da bir kapı eşiğinde kullanılmıştır. Bugün nerede olduğu belli değildir.


Büyük boy görmek için resimlere tıklayınız.

Ancoz 1Ancoz 2Ancoz 3Ancoz 4
Ancoz 1 - T. Yazıcı, 2012 Ancoz 1 - J. D. Hawkins, 2000    Ancoz 2 - M. J. Mellink, 1960    Ancoz 3 - T. Bilgin, 2021 Ancoz 3 - J. D. Hawkins, 2000    Ancoz 4 - T. Bilgin, 2021 Ancoz 4 - J. D. Hawkins, 2000; Foto: M. Salvini
Ancoz 5Ancoz 6
Ancoz 5 (başaşağı) - C. Süer, 2011 Ancoz 5 C. Süer, 2011 Ancoz 5 - J. D. Hawkins, 2000 Ancoz 5 - M. Poetto, 2010    Ancoz 6 - J. D. Hawkins, 2000; Foto: M. Özdoğan
Ancoz 7
Ancoz 7 - J. D. Hawkins, 2000 Ancoz 7(A) (başaşağı) - C. Süer, 2011 Ancoz 7(B) (başaşağı) - C. Süer, 2011 Ancoz 7(C) (başaşağı) - C. Süer, 2011 Ancoz 7(D) (başaşağı) - E. Anıl, 2011
Ancoz 8Ancoz 9
Ancoz 8 - T. Bilgin, 2020 Ancoz 8 - E. Anıl, 2011 Ancoz 8 - B. Bilgin, 2011 Ancoz 8 - J. D. Hawkins 2000    Ancoz 9 - T. Bilgin, 2020 Ancoz 9 - J. D. Hawkins, 2000 Ancoz 9 - B. Bilgin, 2011
Ancoz 10Ancoz 11Ancoz 12Ancoz 13
Ancoz 10 - T. Bilgin, 2020 Ancoz 10 - E. Anıl, 2011 Ancoz 10 - J. D. Hawkins 2000    Ancoz 11 - T. Bilgin, 2021 Ancoz 11 - M. Poetto, 2004    Ancoz 12 - T. Bilgin, 2021 Ancoz 12 - T. Bilgin, 2021 Ancoz 12 - M. Poetto, 2010    Ancoz 13 - T. Bilgin, 2020
Fragmanlar
Frag. 1Frag. 2Frag. 3Frag. 4Rölyef fragmanı
Ancoz Frag. 1 - T. Bilgin, 2020    Ancoz Frag. 2 - T. Bilgin, 2020    Ancoz Frag. 3 - T. Bilgin, 2020    Ancoz Frag. 4 - T. Bilgin, 2021    Ancoz rölyef fragmanı - M. J. Mellink, 1960



İlgili yayınlar:
Alp, S. 1987. "Ancoz Excavations, 1979," Aşağı Fırat projesi 1978–1979 çalışmaları. Ankara, 1987: 61–70 ve lev. 15–18.
Bilgin, T. ve M. Özçiriş. "Unpublished Hieroglyphic Luwian Inscriptions from Adıyaman Museum," JAOS 141.4, 2021: 767-77. (ANCOZ 13 and fragments)
Bilgin, T. ve M. Özçiriş. "Hieroglyphic Luwian Fragments from Commagene," NABU 2021: 261-62. (ANCOZ frag. 4)
Hawkins, J. D. Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions, Vol 1, Berlin: Walter de Gruyter, 2000: 330-60 ve lev. 171-76, 185-88.
Hawkins, J. D. "Gods of Commagene: The Cult of the Stag-God in the inscriptions of Ancoz," Diversity and Standardization, 2013: 65-80.
Orthmann, W. Untersuchungen zur späthethitischen Kunst, Bonn, 1971: 101, 479 ve lev. 5g.
Poetto, M. "Un frammento inedito in luvio geroglifico da Ancoz," FsCarruba, 2004: 469-71. (ANCOZ 11)
Poetto, M. "L'Iscrizione luvio-geroglifica Ancoz 5 (A) rivista e completata," GsNeu, 2010: 131-42.
Poetto, M. "Un nuovo frammento in luvio geroglifico da Ancoz (ANCOZ 12)," FsHawkins 2010: 188-92.
(Kısaltmalar için bknz.)

Resim kaynakları:
Tarık Yazıcı, 2012.
J. David Hawkins, 2000.
Machteld J. Mellink, AJA 64, 1960.
Tayfun Bilgin, 2020, 2021.
Cüneyt Süer, 2011.
Massimo Poetto, 2004, 2010 (2).
Ertuğrul Anıl, 2011.
Bora Bilgin, 2011.