Ana Sayfa
English

Karkamış

Karkamış M.Ö. 2. binyıl öncesinde de önemli bir yerleşkeydi. Şehirin Hititler tarafından ilk işgali I. Murşili zamanında (M.Ö. 16. yy.) olmuş olabilir. M.Ö. 15. ve 14. yy.’larda Mitanni (Hurri) egemenliği altında kalan Karkamış, I. Şuppiluliuma zamanında (M.Ö. 1130 civarında) tamamen Hitit kontrolüne girmiştir. Şuppiluliuma burayı, oğlu Piyasili (Hurrice adı Şarri-Kuşuh) tarafından yönetilen bir vasal krallık haline getirmiştir. Fırat nehrinin batı kıyısındaki Karkamış, Geç Bronz Çağı’nda Hititlerin Suriye bölgesinin idari başkenti olmuştur. M.Ö 1180 dolaylarında Hitit İmparatorluğunun yıkılmasından sonra güneydoğu Anadolu ve kuzey Suriye’de kurulan birçok küçük Geç Hitit krallıklarının en güçlüsü olarak ayakta kalmıştır. Önemli bir ticaret merkezi olan Karkamış M.Ö. 9. yy. a doğru en parlak dönemini yaşamıştır. Karkamış’ın koruyucusu tanrıçası Hurri kökenli Kubaba’ydı. Betimlemelerinde Kubaba, elinde bir ayna tutan ve uzun bir elbise giymiş ağırbaşlı bir kadın olarak ayakta veya oturur vaziyette gterilmiştir. M.Ö. 9. yy.’da şehir Asur baskısı altına geldiği zamanlarda iki kere Asur kralları II. Asurnasirpal ve III. Salmaneser’e haraç ödendiği bilinmektedir. En sonunda Asur kralı II. Sargon tarafından son Karkamış kralı Pisiri zamanında M.Ö. 717’de zaptedilmiştir.

Karkamış, M.Ö. 1. binyılda Fırat nehrinin kıyısındaki bir yükselti üzerinde, duvarla çevrili bir iç şehir ile bunun dışında yer alan bir dış şehri barındırmaktaydı. Kazılarda kaleyeve Fırtına Tanrısı tapınağına doğru uzayan bir törenyolu ve kaleye çıkan geniş bir basamaklı yol ortaya çıkarılmıştır. Bu yapılar bazalt ve kireçtaşı kabartmalarla süslenmiştir.

Kentin kalıntılarının bulunduğu yer 1876 yılında George Smith tarafından tesbit edilmiştir. Şehir ilk olarak British Museum sponsorluğunda özellikle 1911 ile 1914 yılları arasında, D. G. Hogarth, R. C. Thompson, C. L. Wooley ve T. E. Lawrence tarafından kazılmıştır. Bu kazılar sonucunda savunma duvarları, tapınaklar, saraylar ve çok sayıda bazalt heykel, rölyef ve yazıtlardan oluşan Geç Hitit ve Asur dönemine ait önemli kalıntılar ortaya çıkarılmıştır. Ortostatların önemli bir bölümü Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde, diğer bazı eserler de British Museum’dadır.

Türkiye-Suriye sınırının Türkiye tarafında yer alan höyük 1950’lerden itibaren mayın tarlası içinde kalmıştır. 2011 yılında mayınlar Türk Hükümetince temizlemiş ve yeni kazılar Bologna Üniversitesi’nden Prof. Marchetti başkanlığında aynı yıl içinde başlatılmıştır.



Büyük boy görmek için resimler üzerine tıklayınız.

Şehir Planı
İlk kazılardan bir görünüm
Uzun Duvar
Uzun Duvar'dan bir görünüm Uzun Duvar'dan bir görünüm Kazılardan bir görünüm Askerler Askerler Askerler II.Suhi yazıtı
Arabacılar Arabacılar Arabacılar Kubaba BONUS-tis, II.Suhi'nin eşi Tanrıça - K.Bittel Kubaba Kubaba
İçkaleye Çıkan Basamaklı Yol
Uzun Duvar ve büyük basamaklı yolun çizimi Basamaklı yolun bir görünümü Basamaklı yolun kazılar sırasındaki görünümü Tanrılar Arslan üzerinde tanrılar Ceylan
Herald Duvarı
Kazılar sırasında Herald Duvarı Kazılar sırasında Herald Duvarı Kazılar sırasında Herald Duvarı Kazılar sırasında Herald Duvarı Deve ve sürücüsü Akrep adam (girtablullu) ve tanrısal figür bir kanatlı boğyı öldürüyor Gılgamış ve Enkidu Humbaba'yı öldürüyor Kanatlı sfenksler kanatlı ata saldırıyor Boğa adam (kusarikku) ve arslan adam (ugallu) İki başlı sfenks Bir çift boğa sarmal ağacı boynuzluyor Arslan, boğa ve bir buzağıya saldırıyor Gökkubbeyi taşıyan kanatlı, kartal başlı yaratıklar Arslanla dövüş Arslan avı Arslan, bir araba ile taşınan kraliyet av kafesine saldırıyor Hayvanlar kralı (Gılgamış?)
Yariri ve Kamani'nin Rölyefli Payanda'sı
Rölyefli Payanda ve Tören Yolu Rölyefli Payanda'nın sol tarafı Askerler geçit töreninde Askerler geçit töreninde Askerler geçit töreninde Askerler geçit töreninde
Heykel kaidesi ve Rölyefli Payanda Askerler geçit töreninde Askerler geçit töreninde Yariri yazıtı Yariri yazıtı Yariri ve Kamani
Yariri ve ailesi Yariri'nin çocukları Yariri'nin oğlu Müzisyenler telli çalgı, ikili flüt ve kastanyet çalıyor
Tören Yolu
Müzisyenler Tanrıça Kubaba Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Tören alayını takip eden kadınlar Kurbanlık hayvanları taşıyanlar Kurbanlık hayvanları taşıyanlar Kurbanlık hayvanları taşıyanlar
Su Geçiti ve Diğer Ortostatlar
Kazılar sırasında su geçiti Kazılar sırasında su geçiti Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları Su geçiti ortostatları
Heykeller, Yazıtlar
Kral kapısı ve Fırtına Tanrısı heykeli Kral kapısı Uzun Duvar'ın kenarında çift boğalı kaide Fırtına Tanrısı heykeli Çift boğalı kaide Çift boğalı kaide Sütun kaidesi Katuwa'nın yazıtı Katuwa'nın yazıtı Giriş kapısı yazıtları Giriş kapısı yazıtları Giriş kapısı yazıtları Giriş kapısı yazıtları Yariri'nin yaptığı işler hakkındaki yazıtı Ashmolean Museum Kapı pervazı - British Museum



Resim kaynakları:
Tayfun Bilgin, 2006.
Kurt Bittel, Die Hethiter, Beck, München 1976, ISBN 3406030246.
Ekrem Akurgal, The Hattian and Hittite Civilizations, KTB, Ankara, 2001.
British Museum

Karkamış Kralları     Akrabalık Yaklaşık hükümdarlık zamanı (M.Ö.)
Piyasili (Şarri-Kuşuh) I.Şuppiluliuma'nın oğlu 1325-1315
[...]şarruma Piyasili’nin oğlu 14. yy.
Sahurunuwa Piyasili’nin oğlu 13. yy.
I.İni-Teşub Sahurunuwa'nın oğlu 13. yy.
Talmi-Teşub İni-Teşub'un oğlu 13. yy
Kuzi-Teşub Talmi-Teşub'un oğlu 12. yy.
[...] Hitit İmparatorluğunun çöküşü 1180
II.İni-Teşub ? 12-11. yy.
Tudhaliya ? 11-10. yy.
[...]paziti ? 11-10. yy.
Ura-Tarhunza ? 11-10. yy.
[...]
I.Suhi ? 10. yy.
Astuwalamanza I.Suhi’nin oğlu 10. yy.
II. Suhi Astuwalamanza'nın oğlu 10. yy.
Katuwa II.Suhi'nin oğlu 10-9. yy.
Sangara ? 870-848
Astiruwa ? 9-8. yy.
Yariri Naip 9-8. yy.
Kamani Astiruwa'nın oğlu 8. yy.
Sastura Kamani'nin veziri 8.yy.
Pisiri Muhtemelen Sastura’nın oğlu     717’de II.Sargon tarafından devrilmiştir